دوشنبه ٢٨ خرداد ١٣٩٧
 
صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت
Title
Fmenu Not Found
iran
همدان - غار علي صدر
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
 
متن تصویر:
[عضویت]
NewsletterSignup
نام :   
ایمیل :   
تاریخچه شهر مسلمان نشین هرار – اتیوپی

 منبع : رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران درآدیس آبابا

 نويسنده : محمد رضا تارتار    ایمیل : mtartar2002@gmail.com

 نوشته شده در تاريخ : 1391/11/17  

تاریخچه شهر مسلمان نشین

 هرار اتیوپی

تهیه کننده :

محمد رضا تارتار

کارشناس نمایندگی فرهنگی ج.ا.ایران در آدیس آبابا

اسفند ماه 1390

 

تاریخچه شهر هرار

شهر هرار در قرن اول میلادی بنیاد نهاده شده و از قدیمی ترین شهرهای اتیوپی محسوب می شود. دیوار بزرگی به منظور دفاع از شهر بر گرد آن ساخته شده است و شهر جدید گرداگرد شهر قدیمی و در اطراف دیوار شهر و دروازه ها گسترش یافته است . از نظر جغرافیایی ، هرار در شرق اتیوپی یا دشت هرار قرار گرفته و این دشت حاصلخیز و ارتفاعات آن در شمال شرقی دره اصلی رود شبیلی (Shebele) قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دریا در حدود هزار متر است.

نواحی جنوبی این دشت هرار را صحرا تشکیل می دهد و عشایر سومالی که شغل آنان دامپروری است در آن زندگی می کنند. فقط در نواحی مرتفع این دشت که شهر هرار را محاصره کرده اند، مردم هراری، ارومو و آرگوبا را قادر می سازد که به کشاورزی بپردازند.

هرار به عنوان یک مرکز تجاری محسوب می شود و مردمی که این شهر را بنیاد نهاده اند با نام هراری معروف شدند و قبیله واحدی را تشکیل دادند.

شهر هرار عمدة از قرون دهم و یازدهم اهمیت یافت زیرا از این تاریخ به صورت مرکزی برای تبلیغ و نشر اسلام در آفریقا درآمد و روابط تجاری مهمی با دنیای اسلام برقرار کرد.

هرار در قرن 15 صددرصد مسلمان بود و تنها شهری بود که در دوره تسلط صلیبیان توانست مسلمان بماند. در قرن شانزدهم، با رهبری فرمانده بزرگ اسلام امام احمدبن ابراهیم  بر سه چهارم اتیوپی حکومت می کرد و توانست تمام دولتهای مسلمان اتیوپی را یکپارچه کند و سپس تمام کشور را زیر لوای اسلام متحد گرداند. به این ترتیب هرار مرکز مبارزه علیه پادشاهی مسیحی غرب اتیوپی گردید. این مبارزات حدود بیست سال به طول انجامید و مسلمانان در سال 1531 داوارو و شوآ و دو سال بعد امهرا و لاشا را تسخیر کردند و به عمر دولت مسیحی ابیسیا پایان دادند.

ولی سرانجام در سال 1543 میلادی نیروهای پرتغالی به کمک پادشاه شکست خورده اتیوپی آمدند که به جزیره ای در دریاچه تانا  ( Tana)  گریخته بود و در نبردی سخت و نابرابر سردار مسلمان به شهادت رسید.

اتیوپی از آن زمان به صورت دو کشور درآمد ، کشوری اسلامی در جنوب به پایتختی هرار از سال 1520 و کشور کوچکتر مسیحی در شمال . و سپس در ساحل دریای سرخ مبارزه میان مسیحیان (پرتغالیها) و مسلمانان ادامه یافت.

پس از امام احمد بن ابراهیم ، نوه وی جانشین او شد و شهر هرار را بازسازی کرد . دیوار فعلی شهر هرار به دست وی ساخته شده است .

در آخرین دهه قرن نوزدهم میلادی بسیاری از ایالتهای خودمختار و نیمه مستقل در فلات اتیوپی ، تحت حاکمیت دولت مرکزی اتیوپی درآمدند.

پس از کشته شدن یوحنای چهارم (1889-1868) در نبردی علیه نیروهای محمد احمد بن عبدالله معروف به مهدی در متامر ، منلیک دوم پادشاه شوآ (1889-1865) خود را شاه شاهان اتیوپی خواند .

وی در سال 1886 به عنوان پادشاه شوآ، هرار را ضمیمه قلمرو خود کرد و راس ماکنون
 (Ras Makennon) را به سمت فرماندار و حاکم هرار تعیین نمود. فرزند همین فرماندار راس تافری در سال 1932 پادشاه اتیوپی گردید و به هایله سلاسی معروف گشت.

در سال1887 مسجد اصلی پایتخت (هرار) تبدیل به کلیسا شد که هنوز چنین است و جمعیت مسلمانان عملا برده گشتند.

ویژگیهای تاریخی و فرهنگی

شهر هرار از به هم پیوستن هفت روستای مستقل به وجود آمده است. چه از نظر سیاسی و چه از نظر نظامی این شهر از اواسط قرن سیزدهم میلادی اهمیت فوق العاده ای یافت . زیرا اسلام از این نقطه در بین مسیحیان اتیوپی به سرعت در حال گسترش بود.

 برخی از این امیرها بشدت چهره مذهبی داشتند و علاوه بر رهبری سیاسی و نظامی، رهبری مذهبی مردم را نیز عهده دار بودند. قبرهای آنان امروزه مزارهایی مقدس و مورد احترام و زیارتگاههای مردم هستند.

در میان شخصیتهای مذهبی شیخ اباذر در زندگی مذهبی مردم هرار موقعیت مهمی دارد و هرار به شهر اباذر شهرت یافته است. مزار این عالم مذهبی و رهبر دینی که به شیخ عمر اباذر البکری معروف شده است، در قسمت جنوبی شهر نزدیک باب السلام قرار دارد.   

 وی یکی از نخستین مبلغان اسلام در منطقه هرار بوده است. همچنین در سال 1340 میلادی در اثر تبلیغات شیخ جمعیت کثیری از مسیحیان به اسلام گرویدند.

پس از حمله نوربن مجاهد به اتیوپی در سال 1550 میلادی، شهر هرار مورد هجوم و غارت قرار گرفت.

نوربن مجاهد نیز به علت بیماری وفات کرد (68-1567) پس از وی یکی از برده های سابقش به نام امیرعثمان به جانشینی وی رسید، ولی عمر سیاسی وی کوتاه بود.

در سال 1569 طلحه فرزند وزیر عباس که قصد داشت سلطان نشینی ازمجموعه شهرهای داوارو و فتاجار و باله تاسیس کند، و اولین امیری بود که به عنوان سلطان انتخاب گردید.

دو سال بعد حزب نظامی گرا طلحه را به علت قصور و کوتاهی در رهبری جهاد مورد اعتراض قرار داد، و ناصر فرزند عثمان به نام محمد چهارم قدرت را به دست گرفت.

در سال 1577 میلادی فرزند طلحه به قدرت رسید و جهادی ناموفق را علیه صلیبیان غرب اتیوپی رهبری کرد.

نبرد سرنوشت ساز در سال 1577 در دشت وابی شبله روی داد که منجر به شکست و سرانجام اسارت و کشته شدن محمد گردید.

در سال 1855 که ریچاربرتون از آن دیدن کرده است امیر احمدبن ابی بکر بر آن حکومت می کرد. وی در سال 1866 درگذشت.

در سال 1875 رئوف پاشا هرار را به قلمرو خود اضافه کرد و به استقلال هرار پایان داد.

در سالهای 85-1884 سلسله جدیدی با نام عبدالله بن محمدبن علی عبدالشکور به قدرت رسید. این سلسله نیز یک سال بعد در سال 1886 به دست منلیک دوم سقوط کرد و هرار به حاکمیت اتیوپی درآمد.

زبان

زبان هراری در دسته بندی زبان شناسی به گروههای جنوبی اتیوپی تعلق دارد. برای زبان هراری الفبای خاصی وجود ندارد و آنچه به عنوان فرهنگ هراری ذکر می شود، بیشتر سرودها و حقوق و فقه اسلامی است که به زبان و الفبای عربی نوشته می شود.

دین و مذهب

هرار مهمترین مرکز توسعه اسلام در شرق آفریقا بوده است. افراد غیر مسلمان حق ورود به شهر را نداشته اند .

شیخ ابوزهرابی از مشایخ بزرگ هرار، به سال 1430 فعالانه اسلام را در هرار ترویج کرد و به همین دلیل گفته شده که هراریان در قرن پانزدهم به اسلام گرویدند.

 هرار تنها شهری بود که در دوران طولانی حاکمیت صلیبیان متعصب وانست یکی از مراکز اسلامی باقی بماند و هنرهای اسلامی، تعلیمات و آموزشهای قرآن در آن ادامه یابد. غیر از یک بخش از هرار که پیرو مذهب حنفی هستند، سایر بخشها را پیروان مذهب شافعی تشکیل می دهند. از نظر گرایشهای مذهبی هراریها به تصوف گرایش دارند و از پیروان فرقه قادریه هستند.

طریقه قادریه توسط شخصی به نام ابوبکر بن عبدالله و در اواخر قرن سیزدهم به هرار راه یافت و بسرعت توسط امرای حاکم به صورت نیمه رسمی درآمد. تحت ارشادهای امیر عبدالشکور (94-1783)، هراریها بر مزار شیخ حسین بالیاله، با نام و به یاد شیخ عبدالقادر گیلانی - مؤسس این فرقه - در جلگه، گوبا (Goba) و در نزدیکی رود شبیلی مسجدی بنا کردند.

در مدفن مشایخ هرار که به علت فداکاریهای نظامی و تلاشهای پی گیر مذهبی معروف شده اند، در مقابل هر یک از دروازه های معروف شهر مقبره هایی ساخته اند. مهمترین آنان امیر نوربن مجاهد و شیخ عمر اباذر البکری هستند. امیر نور پس از شهادت امام احمدبن ابراهیم به بازسازی شهر پرداخت و فرهنگ اسلامی را احیا کرد.

مزار وی در نزدیکی باب الفتح واقع شده است. مزار شیخ عمر اباذر در نزدیکی باب السلام است و در نزدیکی باب النصر نیز مقبره شیخ ابراهیم ابوزهرابی قرار دارد.

دفاع از شهر

دیوار سنگی که به دور شهر هرار کشیده شده است، نوعی سیستم دفاعی برای مرکز این امیرنشین محسوب می شده است. برای ورود به شهر پنج دروازه به فواصل معین نصب شده و در زمان تسلط حکومت مرکزی اتیوپی دو دروازه دیگر بر آنها افزوده شده است.

 در سال 1875 دیوار و دروازه ها توسط مصریان (84-1875) و پس از آن توسط ایتالیاییها (41-1936) و نیز ساکنان شهر تعمیر و بازسازی شده است.

نام دروازه ها

هر یک از دروازه ها نام خاصی دارد که از نظر تاریخی و مذهبی بر معنایی دلالت می کند.

1- دروازه شمالی (باب الفتح): نام محلی آن Assum bari است. از این دروازه آب آشامیدنی شهر فراهم می شده است و نام محلی آن همین معنا را می رساند.

2- دروازه جنوبی (باب الحکمه): نام محلی آن Badru Bari به معنای دروازه بدر است و یادآور جنگ بدر می باشد.

3- دروازه جنوب شرقی: نام عربی آن باب السلام است.

4- دروازه شرقی: نام عربی آن باب الرحمه و نام محلی آن Argob bari است.

5- دروازه غربی: نام عربی آن باب النصر و نام محلی آن Asmddin bari است.

ساختارهای اقتصادی

1- کشاورزی

مهمترین شغل هراریها کشاورزی بود. کشاورزان هراری هنوز با استفاده از خیش به کشت غلات می پردازند و کشاورزی اعم از آبی و دیم رواج دارد. سیب زمینی، پیاز، سیر، فلفل، موز، پنبه، قهوه تنباکو و چات - قات - در هرار کشت می شود.

2- زمین

در دوران استقلال هرار از نظر تئوری اراضی واقع در آخرین کمربند کشاورزی به امیر تعلق داشت. وی حق داشت که آن را به هر کس که می خواست هبه کند. ولی معمولا زمینهای بزرگ به رؤسای قبایل و فرماندهان نظامی اعطا می گردید.

3-  تجارت

هرار از دیرباز به عنوان مرکز تجاری معروف بوده است. به علت موقعیت جغرافیایی و اهمیت سیاسی و مذهبی، راههای تجاری هرار با راههای تجاری به بازارهای آمهارا و گالا در ارتفاعات اتیوپی از یکسو، و بازرگانان عرب مقیم ساحل از سوی دیگر ارتباط می یافت.

روابط اجتماعی

1- ازدواج

اساسی ترین واحد اجتماعی در جامعه هرار خانواده است که از پدر، همسر و پسران و دختران مجرد تشکیل می شود. نشانه هایی مبنی بر وجود واحدهای بزرگتر اجتماعی از قبیل کلان در جامعه هرار دیده نشده است.

پس از رسیدن پسر یا دختر به سن بلوغ (پسر در پانزده سالگی و دختر در دوازده سالگی) ازدواج در هر سنی امکان پذیر است. ولی معمولا پسر در هجده سالگی و دختر در پانزده سالگی آماده ازدواج محسوب می شوند. پسری که قبلا نامزدی برایش در نظر گرفته نشده است، دختر موردنظر خود را به والدینش معرفی می کند.

جشنهای عروسی و نیز مراسم مذهبی از قبیل عید عرفه، رمضان و مولدالنبی صلی الله علیه وآله معمولا زمان انتخاب نامزد برای پسران است. چنانچه رابطه خویشاوندی بین دختر و پسر وجود نداشته باشد، معمولا ابتدا عده ای از بزرگترهای فامیل به خواستگاری می روند. در دوره نامزدی که ممکن است تا سه سال به درازا بکشد، پسر و دختر هیچ گونه تماسی با یکدیگر ندارند و عدم رعایت این رسم ممکن است به قطع رابطه نامزدی بینجامد.

در مهمانی های مختلف که به مناسبت اعیاد مذهبی برگزار می شود، توسط نزدیکترین دوستان نامزدها هدایایی بین آن دو مبادله می شود. در عید عرفه لباس عروس برای فامیل داماد فرستاده می شود. این لباس همراه با مبلغی پول بازگردانده می شود. جشنهای مقدماتی ازدواج دو شب قبل از عروسی برای پسر و سه شب قبل از آن برای عروس برگزار می گردد. ولی امروزه به این رسم توجهی نمی شود.

2-  مراسم ازدواج

مراسم ازدواج در خانه پدر و مادر عروس برگزار می گردد. در مراسم عقد عده ای از بزرگسالان، قاضی را در خواندن خطبه عقد همراهی می کنند و به عنوان شاهد عقدنامه را امضا می نمایند. افرادی که از طرف داماد در این مراسم حضور دارند، جهیزیه را که شامل مقداری اثاث و لوازم زندگی است، تحویل می گیرند.

تنی چند از بهترین دوستان داماد، عروس را تا خانه بخت همراهی می کنند و در این مسیر روپوش نازکی صورت عروس را می پوشاند و چتری بر سرش نگاه داشته می شود و آوازه خوانی با تشریفات فراوان صورت می گیرد. وقتی به خانه داماد رسیدند، عروس را به محل مخصوص راهنمایی می کنند و همراهان سوره هایی از قرآن تلاوت می کنند. بطور کلی مردان هراری تک همسر هستند و داشتن چندین همسر اگر چه معنی ندارد، ولی خاص برخی از ثروتمندان است.

3- ولادت و نامگذاری

بیشتر خانواده ها علاقه دارند که چندین فرزند داشته باشند. تولد فرزند چه پسر چه دختر جشن گرفته می شود و ولیمه داده می شود. در گذشته زنان در خانه خود و با کمک قابله وضع حمل می کردند. اگر وضع حمل سخت و دردزا بود شوهر به خواندن قرآن و دعاهای مخصوص می پرداخت تا زایمان آسان شود. ریختن ناگهانی آب به صورت زن باردار، یکی از شیوه هایی بود که توسط قابله ها در زایمانهای سخت مورد استفاده قرار می گرفت.

پس از تولد نوزاد، قابله وی را می شوید و با پارچه ای می پوشاند و به پدرش می سپارد. وی فرزندش را به حیاط خانه می آورد و بر سجاده قرار می دهد. سپس دعا می کند و اذان و اقامه در گوش نوزاد می خواند.

4- ختنه

ختنه پسران و دختران یکی از رسوم رایج در هرار است. این عمل از روز تولد تا سن پانزده سالگی انجام می شود. روز موعود; پسر را صبح زود از خواب بیدار می کنند تا با آب سرد حمام کند. در همان هنگام، تعدادی از بستگان کودک دستها و پاهای وی را می گیرند و تکه نانی بر صورت او قرار می دهند. وقتی دلاک شروع به عمل می کند، به او می گویند که نان را گاز بگیرد.

پوستهای زاید همراه با دو عدد سکه در مدخل اتاق دفن می شود. مردان به وی پول هدیه می دهند و زنان گوشت و شیر برایش می آورند.  / م.ر.ت

 

 

جستجو
جستجوی پیشرفته جستجوی وب
banners
---
vote
نظرسنجي غير فعال مي باشد
UsersStats
Visitorsofpage: 959
Visitorsofday : 36
Visitorsofpage : 193064
Onlinevisitors : 1
PageLoad : 1.3750

صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت